Tần Đức tiếp tục nói: “Lương tri thấy phụ thân thì biết hiếu, thấy huynh trưởng thì biết đễ, thấy trẻ thơ rơi xuống giếng thì biết lòng trắc ẩn. Nhưng nếu có kẻ thấy của nảy lòng tham, thấy sắc sinh tà niệm, lương tri cũng biết đó là sai. Biết là sai, tức là biết điều ấy không thể làm. Nhưng đã biết điều ấy có thể làm mà không làm, chẳng phải cũng là ‘biết có thể trộm’ hay sao? Cái ta gọi là ‘lương tri tức đạo tâm’, không phải nói lương tri dạy người đi trộm, mà là lương tri biết cái có thể trộm nhưng không trộm. Như vậy, chẳng phải lại ngầm tương hợp với thuyết ‘biết tức là biết có thể trộm’ của ta sao?”

Trong lòng Triệu Hàn Thanh chợt động: “Ừm?”

Ông nhíu chặt mày.

Lời này của Tần Đức, thoạt nghe như ngụy biện, nhưng thực ra lại chạm tới một vấn đề vô cùng vi diệu — lương tri biết đúng biết sai, biết sai tức là biết ác. Biết ác, tức là biết điều ác không thể làm. Nhưng “biết điều ác không thể làm” và “biết điều ác có thể làm mà không làm”, rốt cuộc là một hay là hai?

Nếu lương tri biết điều ác có thể làm, vậy có thể gọi là “biết có thể trộm”; nếu lương tri không biết điều ác có thể làm, vậy làm sao biết đó là ác?